Software
  // 10 min. read

De kracht van vrije software

Tegenwoordig worden computers, en daarmee software, steeds belangrijker. Dit heeft veel voordelen. Zo kunnen we steeds meer en sneller doen wat we willen met de programma's op onze computer. In veel van dit soort softwareprogramma's zitten echter functionaliteiten die misbruik maken van jou, de gebruiker. Hier merk je normaliter niks van, totdat je je er actief bezig mee gaat houden, zoals ik heb gedaan.

Niet-vrije software, ook wel proprietary software genoemd, geeft de ontwikkelaar veel macht. Op deze manier kunnen zij hun programma verslavend, beheersend en manipulatief maken, zonder dat jij dit als gebruiker doorhebt. Zo willen ze dat jij het programma blijft gebruiken. Ook krijg je als gebruiker geen inzicht in hoe de software in elkaar zit, en heb je de rechten niet om ermee te doen wat je misschien wel zou willen doen. Je zou bijvoorbeeld de vrijheid moeten hebben om de source code aan te passen, zodat het programma nog beter op jouw behoeften aan kan sluiten.

Ik geef in dit artikel mijn opinie, die ingaat op het volledig loslaten van proprietary software. Bij Bytecode staan we hier achter, en we voegen de daad ook echt bij het woord. Onderaan dit artikel is hier meer over te lezen. Dit artikel gaat echter voornamelijk in op mijn persoonlijke mening, omdat ik bijzonder gepassioneerd over dit onderwerp ben. Ik raad iedereen aan om na het lezen van dit artikel zelf ook na te gaan denken over de software die je gebruikt en de vrije alternatieven die beschikbaar zijn.

Wat is vrije software?

De vier vrijheden

Vrije software is software waarbij gebruikers vier fundamentele vrijheden hebben:

  1. De vrijheid om de software voor elk doel te gebruiken;
  2. De vrijheid om de software te bestuderen en veranderen waar gewenst,
  3. De vrijheid om de software met anderen te delen;
  4. De vrijheid om de door jou aangepaste software met anderen te delen.

Free Software Foundation: Richard Stallman

Richard Stallman

Bron

Een van de belangrijkste en meest invloedrijke personen op het gebied van vrije software, en tevens een van mijn grote helden, is Richard Stallman (ook bekend als rms). Hij is de oprichter van de Free Software Foundation en een echte voorstander en verdediger van het gebruik van vrije software. Software die voor veel mensen een aanvulling kan zijn in het dagelijks leven zou vrij beschikbaar en toegangelijk moeten zijn. Ik sluit me volledig aan bij dit standpunt.

In zijn duidelijke en interessante Ted Talk beschrijft Stallman proprietary software: "the users do not control the program, the program controls the users". Om ervoor te zorgen dat gebruikers de controle over software houden, geeft vrije software ze de vier vrijheden die ik hierboven beschreef. Als ook maar één van deze vier vrijheden niet beschikbaar is voor de gebruiker, is het geen vrije software meer, en heeft de software dus de controle over de gebruiker.

Richard Stallman en de Free Software Foundation hebben een enorme invloed gehad op de wereld van software en hebben ervoor gezorgd dat mensen meer inzicht hebben in programma's en de mogelijkheid om naar eigen wens een programma aan te passen, zodat het precies kan doen wat de gebruiker ervan verlangt.

Waarom ik geloof in vrije software

Vrijheid voor gebruiker en ontwikkelaar

Vrije software zorgt ervoor dat gebruikers onafhankelijk zijn van de verkopers van software. De gebruikers zijn volledig vrij in hoe zij met de software om willen gaan. Dit voorkomt een vendor lock-in. Tevens is het voor vrije software belangrijk dat wij, als ontwikkelaars, vrijheid krijgen in de manier van werken. Iedereen mag een steentje bijdragen door het schrijven van code, het controleren van de code van anderen of het geven van nieuwe input voor de software. Door de horizontale structuur, zonder controle van bijvoorbeeld management, mogen ontwikkelaars zelf beslissen welk deel van de ontwikkeling ze op zich nemen en wanneer ze hier aan werken.

GPL Licence

Intellectueel eigendom

De concepten intellectueel eigendom en patent zijn op het gebied van software volledig gebroken en niet meer toepasbaar. Wettelijk gezien kunnen wij namelijk een product afleveren, maar kan onze klant vervolgens niks meer met de software doen. De klant is dan dus van de vrijheid beroofd om de code later aan te passen, wanneer bijvoorbeeld nieuwe functies gewenst zijn. Ik vind dat klanten voor Bytecode zouden moeten kiezen omdat ze ons vertrouwen en graag met ons werken, en niet omdat ze aan ons vast zitten vanwege een gijzelcontract.

En ook..

  • De productiviteit van de ontwikkeling van software stijgt, doordat er geen onnodig dubbel werk verricht wordt. Als werk van anderen vrij beschikbaar is, hoeft het niet door een ander overgedaan te worden voor een nieuw project, maar kan die source code opnieuw gebruikt worden. Dat scheelt tijd en geld.
  • Door de constante feedback en verbeteringen stijgt de kwaliteit van de software en de ontwikkelaars. De kwaliteit is ook hoger omdat de code openbaar is, en mensen zich niet willen schamen voor code die door iedereen te bekijken is. Als laatste blijft de kwaliteit toenemen door de verbeteringen die door iedereen aangebracht kunnen worden.
  • Securitygaten in de software worden sneller gedicht, omdat ook securityexperts mee kunnen werken aan publieke projecten en door de grote groep mensen gaten sneller opvallen.
  • Er is meer privacy voor gebruikers doordat ze niet bespied kunnen en zullen worden. Bij proprietary software kunnen gebruikers de code niet inzien en aanpassen, waardoor ze niet weten wat de ontwikkelaars van hen weten.
  • Gebruikers kunnen aanpassingen in de code altijd controleren, en kunnen dus zien of de ontwikkelaars de waarheid spreken over verbeteringen. Zo ben je verzekerd van transparantie over de code.
  • Door het testen van de software met gebruikers zal het uiteindelijke product meer aansluiten bij hun behoeftes.

Vrije software ≠ open source software

Vrije software wordt vaak onterecht 'open source' genoemd. Er is echter wel degelijk een belangrijk verschil tussen deze twee concepten.

  • Vrije software: vrije software heeft een moreel aspect, waarbij gebruikers volledige vrijheid krijgen, specifiek de vier vrijheden die ik eerder beschreef.
  • Open source software: open source software houdt zich niet bezig met deze morele principes, de focus ligt slechts op practische voordelen.

De morele kant van vrije software, naast het praktische deel, is juist essentieel. Niet alleen voor het individu dat vrije software gebruikt, maar voor de hele samenleving. In plaats van macht over de gebruiker (proprietary software), bevordert het juist sociale solidariteit. Software wordt gedeeld en er wordt samengewerkt om de hoogst mogelijke kwaliteit te waarborgen.

Daarnaast zijn alle vrije software-programma's automatisch open source, maar andersom geldt dit niet altijd. Zo zijn sommige licenties te beperkend of te zwak, waardoor extra niet-vrije voorwaarden in het programma kunnen zitten.

Veel grote bedrijven zijn tegenwoordig fan van open source, omdat dit hen in staat stelt om binnen hun proprietary software tóch open source te implementeren. Dit geeft ze een goede naam en reputatie, terwijl ze eigenlijk nog steeds geen vrijheden verschaffen aan de gebruiker. Ondanks het gebrek aan de morele waarden van open source worden de niet-vrije projecten zo toch 'toegestaan'.

Winst maken met vrije software

Er wordt nog wel eens gezegd dat bedrijven die gebruik maken van vrije software geen winst kunnen maken. Alleen non-profit bedrijven zouden vrije software kunnen gebruiken. Maar waarom zouden commerciële bedrijven hiervan uitgesloten zijn? Het argument is dat vrije software moeilijk te verkopen is, omdat het niet bedoeld is voor commerciële doeleinden.

Toch kunnen commerciële bedrijven met vrije software prima van de grond komen en groeien. Een mooi voorbeeld is Red Hat, in 2019 door IBM overgekocht voor $34 miljard. Ontwikkelaars kunnen daarnaast veel kennis met anderen delen, door als consultant of trainer te werken. Met vrije software wordt alsnog kennis en een service verleend. Zelfs als de software gratis te verkrijgen is, wat overigens niet altijd het geval hoeft te zijn met vrije software, moet het nog geïmplementeerd en begeleid worden. Softwarefabrikanten, zoals Bytecode, kunnen hiernaast hun producten als vrije software opleveren en hier net zoals elk ander bedrijf voor betaald worden.

Vrije software in de samenleving

City Skyline

De overheid

Het gebruiken van vrije software bij overheden is belangrijk, omdat een steeds groter gedeelte van overheidsactiviteiten tegenwoordig op het gebruik van computers leunt. Het gebrek aan controle over de gebruikte software voor een instantie met grote invloed ondermijnt de nationale veiligheid. De overheid zou zelf de controle moeten houden over de programma's die gebruikt worden. Ze hebben de taak om de vrijheid en het welzijn van burgers te waarborgen, en het gebruik van en aanbevelen van vrije software zou daar een essentiële bijdrage aan zijn.

Scholen

Vrije software zou op scholen gebruikt moeten worden. Ook zouden leerlingen les moeten krijgen over vrije software, omdat ze de kennis verdienen om te weten hoe ze het beste met software om kunnen gaan, en omdat ze op deze manier zo goed mogelijk aan de samenleving kunnen bijdragen. Op deze manier verstrekken scholen alleen maar meer kennis die ook nog eens vrij beschikbaar is. Het leren over proprietary software gaat daarom in tegen de missie van scholen, omdat deze programma's geheimen en beperkte kennis met zich meebrengen. Vrije software leent zich ervoor om naast uitleg ook als direct beschikbaar leermiddel te dienen.

Vrije software bij Bytecode

Bij Bytecode zijn we enorme voorstanders van het ontwikkelen en gebruiken van vrije software. Om de daad bij het woord te voegen is de broncode van onze website vrijgegeven onder AGPL-3.0 licentie. Ook bespreken we met onze klanten altijd of de broncode van het project dat we voor ze hebben ontwikkeld vrijgegeven mag worden.

En als laatste..

Ik hoop echt dat je door het lezen van dit artikel zelf ook enthousiast bent geworden over het gebruik van vrije software. Het is erg makkelijk te implementeren in jouw dagelijks leven, en de vrijheid die je ervoor terug krijgt is het dubbel en dwars waard. Wil je weten welke vrije alternatieven beschikbaar zijn voor de software die je nu gebruikt? Heb je nog andere vragen, of wil je nog meer weten? We staan altijd voor je klaar om je vraag te beantwoorden of je te begeleiden.

Als je door dit artikel benieuwd bent geworden naar onze andere 'insights', neem dan eens een kijkje op bytecode.nl/insights. Hier lees je over andere onderwerpen waar wij ons mee bezig houden.

Sources
- https://www.techrepublic.com/blog/techrepublic-out-loud/why-free-software-really-isnt-and-shouldnt-be-free/
- https://www.cnbc.com/2019/07/09/ibm-closes-its-34-billion-acquisition-of-red-hat.html
- https://www.gnu.org/philosophy/free-software-even-more-important.html
- https://www.gnu.org/philosophy/philosophy.html
- https://www.gnu.org/philosophy/free-sw.html
- https://www.gnu.org/philosophy/fs-motives.html
- https://www.gnu.org/education/education.html
- https://www.gnu.org/doc/fsfs3-hardcover.pdf

Dit artikel is met passie geschreven door Bytecode, een jonge en moderne web agency. Wij laten jou graag zien hoe je de kracht van het internet kunt gebruiken om alles uit jezelf te halen. Dit doen we door bijvoorbeeld dit artikel te schrijven, maar ook door deze inzichten in onze werkzaamheden te verwerken.

Wil je meer over ons weten of kunnen we misschien iets voor je betekenen? Neem gerust contact met ons op of kom een keer langs op de koffie!

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

Maandelijks brengen wij een interessante en leerzame nieuwsbrief uit met onder andere onze ‘Bytecast’, nieuwe artikelen of e-books, en natuurlijk updates over ons team en werkzaamheden.